Eén scenario voor een helpend gesprek is dat het eindigt met een goed ideetje (of 2): ‘dàt ga ik doen’, ‘zó ga ik het aanpakken’, ’nu heb ik het’.

Cliënt content. Therapeut content.

Allebei vol verwachting.

Dan is er het leven en dat goede ideetje, dat loopt helemaal anders uit, of niet maar het effect valt tegen. Teleurstelling.

De impact van die teleurstelling kan flink zijn als hopeloosheid de kop opsteekt of intense faalgevoelens of het gevoel dat men de loop van het eigen leven niet zelf kan beïnvloeden in een goeie richting.

Dan bevind je je als cliënt op akelig levensterrein. (En als goedmenende en meelevende therapeut ook)

Daar is geen kruid tegen gewassen. Of misschien toch? Een paar tips.


Een snuifje nieuwsgierigheid en context

Tip:

Wanneer het idee of plan besproken is dat de cliënt wil uitvoeren, zeg iets à la ‘ik ben echt benieuwd naar jouw ervaringen hiermee, wat je gaat tegenkomen, ik kijk uit naar ons volgend gesprek, wat het gaat geven om dit te proberen. Ook als het helemaal de soep indraait, dan wil ik graag horen wat er precies gebeurd is.

en

Verken met véél interesse – blij betrokken op het proces van ontdekken – wat er echt gebeurd is (anders dan wat voorzien was) zodat de rol van contextelementen goed in het vizier komt. 

‘ … Weet je nog wanneer precies de dingen helemaal anders begonnen uit te draaien dan je gehoopt had?’

‘… Waar was je dan precies?’

‘… Dat gevoel van hopeloosheid dat je toen voelde: welke woorden pasten daarbij?’

‘… Toen je die hopeloze gedachten dacht ‘het heeft geen zin, het haalt allemaal niks uit’, wat deed je toen?’

Hoezo? Nieuwsgierigheid is een zacht tegengif tegen harde zelfkritische oordelen, effectiever dan kritiek op de zelfkritiek (‘je bent wel heel erg kritisch voor jezelf’, ‘je hoeft niet zo kritisch te zijn voor jezelf’).

Tip:

Wees actief in het teruggeven van wat je zo leert over wat er echt gebeurd is en welke contextelementen hierin een rol gespeeld hebben.

‘Oké, dat is interessant. Dus het idee dat je vorige week wou uitproberen was het volgende: … Maar toen je de volgende morgen opstond, merkte je …  Je dacht toen de hopeloze gedachten ‘het heeft geen zin, het haalt allemaal niks uit’, en je stemming duikelde toen helemaal naar de bodem. En toen …”

Hoezo? Onze ervaring in een gecontextualiseerde versie kunnen vertellen en terughoren, is een zacht tegengif tegen de zelfkritiek-reflex.


Een positie van begrip

Tip:

Na de beschrijving van de opeenvolging van gebeurtenissen, gedachten, gevoelens, acties, reacties nodig je de cliënt uit om zich te verbeelden dat h/zij op een bepaald moment in die sequentie een positie van begrip en medeleven tov zichzelf inneemt, en je vraagt wat dat zou geven. Als h/zij ontdekt dat dit iets waardevols geeft, kan je bespreken hoe met iets dergelijks verder kan geëxperimenteerd worden.

‘Ik ga je nu iets vragen. Stel dat je op dat moment dat je … tegen jezelf iets zou gezegd hebben als ‘dit doet zeer, hé Johan?’ of ‘dit suckt echt as hell’, ‘voel dat maar even, da’s niet erg’, ‘je mag dit voelen’. Wat zou dit geven?’

Hoezo? Een snuifje medeleven tov onszelf is een mooi ingrediënt in situaties van teleurstelling, falen, hopeloosheid, eenzaamheid. Het kan een beetje bevrijden van de impact van zelfkritiek-reflexen.

Johan Van de Putte

PS Met dank voor de inspiratie hiervoor van Johnella Bird, Mark Williams & Paul Gilbert met ieder hun eigen cocktails van nieuwsgierigheid en vriendelijkheid.

Nieuwsbrief

Een mailtje na een nieuw artikel?

Schrijf je uit wanneer je wil. Powered by ConvertKit

Nieuwsbrief

Een mailtje na een nieuw artikel?

Schrijf je uit wanneer je wil. Powered by ConvertKit

Deze website gebruikt cookies. Door verder te surfen op deze website accepteer je het gebruik van cookies.  Meer info